Psychotherapie is een effectieve behandelmethode voor psychische stoornissen en problemen, waarbij gesprekken tussen cliënt en behandelaar centraal staat. De behandelingen zijn kort als het kan en langdurig als dat nodig is, omdat bij sommige ernstige psychische problematiek het belangrijkste effect van de behandeling pas na ongeveer een jaar te behalen is. Het doel van psychotherapie is het verminderen of beter hanteerbaar maken van psychische klachten. Er zijn bij Haarlemmertherapie verschillende invalshoeken en behandelmethodieken mogelijk, zoals cognitieve gedragstherapie, EMDR, schematherapie, psychodynamische psychotherapie (affect fobie therapie, relatietherapie.

Cognitieve Gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een vorm van psychotherapie die toepasbaar is bij meerdere psychische klachten, zoals angst-, depressieve en trauma gerelateerde klachten. Er wordt uitgegaan van het idee dat psychische klachten o.a. zijn ontstaan door een disfunctionele manier van denken. CGT  richt zich met name op de huidige klachten en problemen. U leert om uw gedachten, waar u zich mogelijk niet van bewust bent, onder de loep te nemen. Want kloppen deze gedachten wel en helpen ze je om bij je doel te komen? Het idee is dat uw gedachten over een gebeurtenis ook uw gevoel en vervolgens uw gedrag beïnvloeden. Als u zich daar bewust van bent, kunt u binnen de therapie aan de slag met ‘het uitdagen van’ die gedachten om op die manier uw  gevoel en gedrag te beïnvloeden. Daarnaast oefent u  binnen de therapie ook met het actief veranderen van uw gedrag. Wat levert bepaald gedrag je op, wat kost het u? Hoe voel u zich na het uitproberen van ander gedrag? We gaan binnen de therapie samen aan de slag, maar je gaat ook thuis verder met concrete opdrachten die we samen bedenken en die jou verder helpen.

Schematherapie

Schematherapie is een vorm van psychotherapie die je helpt om de oorsprong van gedragspatronen te doorgronden en te veranderen. Zo’n gedragspatroon kan bijvoorbeeld zijn dat je moeilijk nee kunt zeggen als anderen je iets vragen of dat je vaak verdrietig wordt als een vriend of vriendin een afspraak af zegt, ook al heeft diegene een goede reden. Bij schematherapie kijken we naar de invloed van ervaringen uit je jeugd op je patronen en dagelijkse leven. Misschien had je wel ouders die ook altijd klaar stonden voor anderen en voel je je daardoor snel schuldig als je eens nee zou zeggen. Of wellicht heb je je als kind in de steek gelaten gevoeld toen je ouders gingen scheiden en reageer je daarom nu sterker op vermeende verlating door anderen. Tijdens de therapie leer je beter te voelen wat jouw behoefte is en je leert daar op een gezonde manier voor opkomen. Je leert om beter voor jezelf te zorgen. Hoewel het best confronterend kan zijn om zo met jezelf aan de slag te gaan, vinden cliënten schematherapie wel vaak een hele fijne vorm van behandeling. De therapeut is betrokken bij jou en zorgt er voor dat jij in een veilige omgeving gaat oefenen met het meer opkomen voor jezelf en steunt en helpt je daar ook bij. Omdat schematherapie een langer durende behandeling is (minimaal 20 sessies), is deze therapie niet mogelijk binnen de basis GGZ.

Psychodynamische psychotherapie (Affect Fobie Therapie)

Psychodynamische psychotherapie is een methode waarbij het vooral gaat om inzicht in en contact krijgen met uw eigen gevoelsleven. U heeft klachten en problemen die te maken (kunnen) hebben een spanningsveld tussen uw behoeften en wensen enerzijds en het onderdrukken daarvan anderzijds. Uw klachten kunnen dan worden gezien als een gevolg van niet (meer) helpende beschermingspatronen tegen angsten en (tegenstrijdige) gevoelens . Deze uitkomst leidt wel tot onnodige somberheid, angst(en) en remming, of juist agressie-uitbarstingen. Binnen de therapeutische relatie gaat u (opnieuw) ervaren dat er vertrouwen mogelijk is en helpt uw therapeut om met uw tegenstrijdige gevoelens om te gaan. Zo kunt u ervaren dat gevoelens als angst, schaamte, pijn en schuld niet meer vermeden hoeven te worden en minder spanning hoeven te geven dan waar u bang voor bent. Deze therapie is bedoeld voor mensen met vooral problematiek van internaliserende aard en dus vooral ‘last hebben van zichzelf’. Deze problemen hebben vaak al langdurend van aard en worden ervaren als bij de persoonlijkheid horend.

Affect Fobie Therapie

Affect Fobie Therapie (AFT) is geschikt voor mensen die bang zijn voor gevoelens en emoties. U kunt bijvoorbeeld bang zijn voor het voelen van verdriet en daardoor als u verdrietig bent juist boos reageren. Wij noemen dit afweer of beschermingsgedrag. In AFT leert u dit gedrag herkennen, loslaten en veranderen, zodat u vrijer kunt leven en keuzes kunt maken die bij u passen.Het doel van AFT is in eerste instantie om u bewuster te worden van hoe u zelf bent, in een relatie met een ander, dat u anders kan denken en voelen dan de ander en dat dit oké is. Vervolgens leert u gevoelens te beleven en te uiten in dagelijks leven.

EMDR

EMDR staat voor Eye Movement Desensitisation and Reprocessing en is een behandeling gericht op het verwerken trauma’s of verwerken van nare gebeurtenissen. In deze behandeling word je gevraagd aan de belastende gebeurtenis terug te denken, inclusief de bijbehorende beelden, gedachten en gevoelens. Eerst gebeurt dit om meer informatie over de traumatische beleving te verzamelen. Daarna wordt het verwerkings-proces opgestart. Dan word je gevraagd om de gebeurtenis opnieuw voor de geest te halen, maar nu gebeurt dit in combinatie met een afleidende stimulus, bijvoorbeeld een lichtbalk. Er wordt gewerkt met ‘sets’ (= series) stimuli. Na elke set wordt er even rust genomen en word je gevraagd wat er bij je in gedachten naar boven komt.  De EMDR procedure brengt doorgaans een stroom van gedachten en beelden op gang, maar soms ook gevoelens en lichamelijke sensaties.

De sets zullen er langzamerhand toe leiden dat de herinnering haar kracht en emotionele lading verliest. Het wordt dus steeds gemakkelijker aan de oorspronkelijke gebeurtenis terug te denken. In veel gevallen veranderen ook de herinneringsbeelden zelf en worden ze bijvoorbeeld waziger of kleiner. Maar het kan ook zijn dat minder onprettige aspecten van dezelfde situatie naar voren komen. Een andere mogelijkheid is dat er spontaan nieuwe gedachten of inzichten ontstaan die een andere, minder bedreigende, betekenis aan de gebeurtenis geven. Deze effecten dragen ertoe bij dat de schokkende ervaring steeds meer een plek krijgt in je levensgeschiedenis.

Hoe werkt EMDR?

Een verklaring voor de werkzaamheid van EMDR is dat het terugdenken aan een nare herinnering in combinatie met het maken van oogbewegingen ervoor zorgt dat het natuurlijke verwerkingssysteem wordt gestimuleerd. Omdat een traumatische herinnering wanneer deze in gedachten wordt genomen zowel levendig als intens is, kost dit betrekkelijk veel geheugencapaciteit. Maar het zo snel mogelijk volgen van de lichtbalk, zoals dat bij EMDR gebeurt, kost ook geheugencapaciteit. Door deze concurrentie van werkgeheugentaken is er weinig plaats voor de levendigheid en de naarheid van de herinnering.  Dit helpt om de herinnering te verwerken.

ACT
ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy (Hayes, Wilson & Strosahl). Dit is een derde generatie gedragstherapie die cliënten helpt om op een flexibele manier om te gaan met de obstakels die ze tegenkomen (Acceptance), zodat men kan blijven investeren in de dingen die ze écht belangrijk vinden (Commitment). ACT bestaat uit zes verschillende processen / vaardigheden, vaak uitgebeeld in het ACT-hexaflex:

Deze ACT-vaardigheden zorgen er samen voor dat iemand psychologisch flexibeler wordt. Het doel van ACT is dus niet zeer het reduceren van klachten, maar het ontwikkelen van persoonlijke veerkracht.  Bij ACT wordt er veel gebruikt gemaakt van metaforen en oefeningen; men ontwikkelt zo op een ervaringsgerichte manier de verschillende ACT-vaardigheden.

Vat van zelfwaardering

Vat van Zelfwaardering is een op zichzelf staand psychologisch model voor gedragsverandering. Het is ontwikkeld door Dr. Gertjan van Zessen, psycholoog en seksuoloog NVVS, als nieuw behandelmodel voor mensen met taaie gedragsverslavingen. Inmiddels wordt de methode ingezet bij een breed scala aan psychische, psychiatrische en psychosociale problematiek. Het doel van het model is mensen te helpen in het opbouwen van een hogere zelfwaardering, waardoor zij:

• tevredener zijn met zichzelf en anderen
• productiever zijn en minder uitstelgedrag vertonen
• makkelijk in beweging en tot actie komen
• meer zelfzorg toepassen
• minder last hebben van negatieve behoeftes en patronen
• minder vastzitten in patronen
• meer controle over zichzelf ervaren
• meer rust en minder stress ervaren
• beter contact maken met anderen

Dit zijn grote veranderingen die met een ogenschijnlijk eenvoudig denkmodel en via simpele huiswerkopdrachten bereikt kunnen worden. Kern van de methode is dat zelfwaardering cruciaal is voor het bereiken en behouden van gedragsverandering. De zelfwaardering wordt versterkt door concrete, kleine, haalbare ervaringen op te zoeken die een klein beetje tevredenheid opleveren. Er wordt niet gestreefd naar intense positieve ervaringen, het gaat om de frequentie en de systematiek: mensen wordt geleerd regelmatig en duurzaam kleine zelfbelonende activiteiten en gedachten op te zoeken, waardoor er een andere mindset ontstaat. Als de zelfwaardering toeneemt, verandert de samenstelling van het ik. Als het niveau van de positieve eigenwaarde in het vat stijgt, moet het kritische, tekortgekomen, destructieve deel van het ik kleiner worden: het vat van zelfwaardering heeft altijd 100% volume. Waar eigenwaarde zit, kan geen leegte zitten en omgekeerd.